Zmiany w obrazowaniu po chemio- i radioterapii

W prezentacji przedstawiam zmiany w obrębie narządów jamy brzusznej i miednicy, które mogą być wynikiem leczenia choroby nowotworowej: zarówno chemioterapii, jak i radioterapii. Efekt działania chemioterapii może być widoczny w badaniach obrazowych nie tylko w obrębie tkanki nowotworowej, ale także w „zdrowych” narządach – dotyczy to zwłaszcza wątroby. Chciałbym zwrócić uwagę na stłuszczenie miąższu wątroby oraz zespół niedrożności zatok wątrobowych, które mogą być wynikiem działania niektórych leków stosowanych w leczeniu chorób nowotworowych. Przedstawiam także obraz pseudomarskości wątroby – zmian, które mogą pojawić się w przebiegu leczenia przerzutów raka sutka do wątroby.

Drugą część prezentacji zajmują zmiany po radioterapii. Zmiany w obrębie jelita cienkiego oraz jelita grubego mogą być przyczyną ostrych objawów chorobowych znacznie pogarszających przebieg leczenia. Zwracam uwagę także na powikłania późne (zwłaszcza przetoki w obrębie miednicy małej), które stanowią poważny problem terapeutyczny, a dla radiologa – diagnostyczny (przy podejrzeniu wznowy miejscowej). Kolejną grupą zmian po radioterapii są złamania przeciążeniowe kości miednicy, po radioterapii raka szyjki lub trzonu macicy oraz raka odbytnicy.

W ocenie zmian po leczeniu szczególnie istotne dla radiologa są dokładne dane kliniczne o przebiegu tego leczenia. Chciałbym podkreślić rolę współpracy pomiędzy onkologiem a radiologiem.