Ostry udar niedokrwienny: TK czy MR

Udar niedokrwienny jest jednym z najczęstszych ostrych stanów w oddziałach ratunkowych. Badania obrazowe odgrywają kluczową rolę w diagnostyce udaru. Ich celami są: wykrycie udaru niedokrwiennego, wykluczenie udaru krwotocznego, określenie lokalizacji zmian w obszarze unaczynienia oraz ocena wielkości strefy zawału dokonanego i strefy potencjalnie odwracalnego niedokrwienia, czyli penumbry.

Metody obrazowe stosowane w ostrym udarze niedokrwiennym to przede wszystkim TK (wraz z angiografią TK i perfuzją TK) oraz MR (wraz z dyfuzją MR, perfuzją MR i angiografią MR). Konwencjonalna angiografia (DSA) jest wciąż złotym standardem w ocenie naczyń, jednak z uwagi na inwazyjność została zastąpiona przez angio-TK i angio-MR oraz ultrasonografię dopplerowską tętnic zewnątrzczaszkowych.

Wyjściowym badaniem jest najczęściej TK, która umożliwia wykluczenie udaru krwotocznego, wstępną ocenę wielkości strefy niedokrwiennej oraz ew. wykrycie zakrzepu w dużej tętnicy. Rozszerzenie badania o angiografię TK pozwala na wykrycie niedrożności/ zwężenia tętnicy, będącą przyczyną udaru. Wykonanie dodatkowo perfuzji TK umożliwia ocenę strefy dokonanego zawału (obniżenie parametru CBV) i penumbry (obniżenie parametru CBF oraz zwiększenie parametru MTT/TTP).

Najszybszą i najbardziej czułą w wykryciu nadostrej zmiany niedokrwiennej jest dyfuzja MR (DWI) wraz z mapą ADC. Koresponduje ona ze strefą dokonanego zawału, podczas gdy perfuzja MR (PWI) określa strefę penumbry. Różnica pomiędzy wielkością zmiany w PWI i DWI (diffusion/perfusion mismatch), podobnie jak różnica pomiędzy parametrami CBV a CBF/MTT/TTP w perfuzji TK; określa strefę tkanki możliwej do uratowania za pomocą leczenia trombolitycznego/ trombektomii wewnątrznaczyniowej.

Przedstawiono zalety i wady protokołu diagnostycznego ostrego udaru niedokrwiennego opartego na TK (podstawowe badanie TK, angiografia TK i perfuzja TK) i MR ((podstawowe badanie MR, dyfuzja MR, perfuzja MR, angiografia MR). Wybór protokołu jest zależny głównie od dostępności do danej aparatury w warunkach ostrego dyżuru.