Głowa i szyja na izbie przyjęć – niedowład i porażenie nerwu VII

Nerw twarzowy jest jednym z dwunastu par nerwów czaszkowych. Jest nerwem mieszanym, choć w przeważającej części składa się z włókien ruchowych. Łączy się ściśle w przewodzie słuchowym z nerwem pośrednim (n. intermedius), zawierającym włókna smakowe i przywspółczulne. Niekiedy uważa się, iż nerw pośredni stanowi cześć mniejsza nerwu twarzowego lub czuciowy jego korzeń.

Gałęzie nerwu VII:

gałęzie ruchowe trzewne – przywspółczulne unerwienie ślinianek podżuchwowych i podjęzykowych jak również błon węchowych.

gałęzie czuciowe specjalne – odpowiedzialne za czucie smaku z przednich 2/3 języka oraz podniebienia twardego i miękkiego.

gałęzie czuciowe ogólne – ogólne czucie ze skóry małżowiny usznej i z niewielkiej powierzchni za uchem.

Jądro nerwu twarzowego leży w tworze siatkowatym grzbietowej części mostu. Włókna nerwu twarzowego i nerwu pośredniego wchodzą do otworu i przewodu słuchowego wewnętrznego, gdzie umiejscowione są nad nerwem VIII. Nerw VII wchodzi do własnego kanału przy końcu przewodu słuchowego wew., a następnie zagina się ku tyłowi tworząc kolanko. Przebiegając po tylnej ścianie jamy bębenkowej, opuszcza kość skroniową poprzez otwór rylcowo-sutkowy.

Unerwienie korowe górnej części twarzy (mięśni: czoła, nosa, okrężnego oka) jest obustronne – z obu półkul mózgowych, natomiast unerwienie korowe dolnej części twarzy (mięśni: ust, warg, podbródka, policzka, mięśnia skórnego szyi) jest jednostronnie skrzyżowane z przeciwnej półkuli mózgu. Te ostatnie włókna ulegają skrzyżowaniu zanim osiągną jądra nerwu twarzowego. Dlatego w razie uszkodzenia korowego ośrodka nerwu twarzowego lub włókien piramidowych biegnących od tego ośrodka do jądra n. twarzowego w moście, porażeniu ulegają jedynie mięśnie dolnej polowy twarzy po stronie przeciwnej. Jest to tzw. porażenie nadjądrowe nerwu twarzowego, inaczej porażenie ośrodkowe.

Inaczej wygląda tzw. porażenie obwodowe n. twarzowego, które spowodowane jest uszkodzeniem jądra n. twarzowego w moście, bądź jego korzenia lub samego pnia nerwowego. Skutkiem takiego porażenia jest niedowład wszystkich mięśni mimicznych w przeciwległej połowie twarzy. Nerw twarzowy na swym przebiegu dzieli się na szereg gałązek, a także łączy się z gałazkami nerwu trójdzielnego, unerwiając wszystkie mięśnie wyrazowe twarzy łącznie z mięśniem szerokim szyi.

Diagnostyka obrazowa w przypadku niedowładu i porażenia nerwu VII jest niezastąpiona i rutynowo wykonywana, szczególnie w przypadku podejrzenia nowotworu, złamaniach kości czaszki, urazów głowy, infekcji. Najczęściej jest to tomografia komputerowa (CT) i jej odmiany oraz rezonans magnetyczny (MRI).